GİRESUN YÖRESEL DİL SÖZLÜĞÜ Derleyen:Abdullah KAPLAN
-A-
Aba :Abla.
Abani :Baş örtüsü.
Abat olma : Zengin olma.
Aburcubur :Karışık
Abruka :Çevirme,kontrol altına alma.
Abrul :Nisan
Acamı :Acemi
Accuk :Az olan.
Acap :Acaba.Acep.
Aclanmak:Acıkmak.
Adamakıllı:Doğru,dürüst.
Adref :Etraf.Çevre.
Afkurma :Sinirlenme.
Afur :Ahır.
Aga :Arkadaş
Agıbet :Acaba .Gelecek.
Ağanamak:İnlemek.Anlamak.
Ağarlamak:Misafir etmek.
Ağartı :Yarı açık hava .
Ağır :Yavaş hareket eden.
Ağırmak :Yüksek sesle bağırma.
Ahacuk :İşte
Aha :Burada.İşte.
Ahmak :Aptal.Salak.
Akak :Ormandan su akmayan taşlı su yolu.
Akınmak :Kayak,kaymak.
Akunduruk :Çam sakızı,reçine.
Akunduz :Geniş yapraklı yabani bitki.
Akuru gitme:Yamaç yerde düz gitme. Paralel.
Alaf : Hayvan yiyeceği
Alamuk :Yarı güneşli hava.Bunaltıcı sıcaklık.
Alartı :Aydınlık.
Allancak :Hamak
Alaşağı :Horonda eğilme.
Alemeşkere :Alani, açıkca yapma.
Aluşuk :Devamlı gelen.alışkan.Ucu yanan odun.
Amade :Hazır olan
Amel :İshal.
Andaval :Salak,aptal
Andır :Adı bilinmeyen.İşe yaramayan.
Andır kalsın:Uzak dursun .
Angaz :Büyük,ağır ve hantal eşya.
Angut :Aptal,avanak
Annak :Meydan,görünür.
Annaklama :Gözetleme.bakma.
Anlak :Açık alan.
Argış :Yük taşımada verilen mola.
Arpacık :Gözde çıkan sivil.Ekilecek küçük soğan .
Arısokması :Arı ısırması.
Arkuru :Paralel.
Arkurulamak:Yan tarafa doğru gitmek.
Artuk :Yemekten arda kalan.
Aruk :Zayıf.
Aruklama :Zayıflama.
Aşak :Yünden ip yapma aracı
Aşar :Olgun turşu
Aşana :Evlere giriş kısmı
Aşıkatma :Yarışma.Rekabet.
Aşlama :Meyve ağacına aşı,veya ekleme
Aşki :Olayın nedeni belli olması.
Aşmak :Geçmek
Aştı :Geçti.
Atkı :Omuza alınan örtü,şal.
Atlak :Dereden kolay geçme yer.
Atlama :Ayıklama.Fındık ocağını budama yapmak.
Avcuk :Ellin iç kısmı.Aya.
Avu :Zehir,orman güllü.
Avuz :Doğum yapan ineğin ilk sütü
Ayam :Hava.Hava durumu.
Ayama :Takma ad,lakap.
Ayalama :Koruma,yetiştirme.
Ayetse :Yavaş yavaş.
Ayırtlama :Temizleme.
Aykuru :Ters
Aylak :Avare gezen.
Ayı kulağı :Zehirli bitki
Azgun :Çıldın,deli.
Azık :Yolculukta bahçede yenecek yemek
Azma :Olduğundan fazla gözükme.Gelişme.
Azman :Melez.
-B
Bacca,bahça :Bahçe.Fındık bahçesi.
Bad :Koyun geceleme yeri.
Baddal :Geniş,bol
Bahalı :Fiyatlı
Bakraç :Kuplu süt,su kabı.
Balçık :Çok sulu çamur.
Baldıran :Yabani bitki.
Bannık :Yabani mor çiçekli bitki.
Bar :Beyaz küf.
Baraballi :Tabanca çeşiti.
Bardabaş :Çok gürültü yapan kişi.
Bat :Tahta avlu,çit.
Batıl :Geçersiz.
Batırma :Sokma.delme.
Batman :Bir sürü.Ağır.
Basuk :Zayıf cılız çocuk.Kısa,cüce.
Basur :Mayasıl.Kaşıntı.
Başak :Toplamadan kalan fındık.Soğlama.
Bayak :Az önce.Demin.
Bece :Gece.
Bed :Kötü.Çirkin.
Beduru :Kuyu kazanı
Bel :Çatal ağızlı tarım aleti.
Bellemek :Toprak işlemek.
Belertmek :Gözünü iyice açmak,Korkutmak.
Berata :Tabanca çeşiti.
Bere :Koyun sağım yeri.
Beri :Burası.
Besbelli :Herhalde.Belli ki.
Beşbıyık :Muşmula meyvesi.
Beter :Çok,fena.
Beylik :Fabrikasyon.
Bezene :Bezelye
Bıldır :Geçen sene.
Bızdıklama :Hızla koşmak.tekme.
Bıllak :Parlak
Biçik :Yeni doğan buzağı.
Bibi :Büyük hala.
Bidutam :Az,Biraz
Bile :Beraber.
Bileki :Ekmek pişirilen kap.
Bidorama :Azıcık.
Bisürü :Çok fazla.
Bişi :Önemli gizli söz.
Bitduma :Azıcık.
Bittik :Çok az ,minnacık
Boduç :Ağaç kap.
Bohça :Beze sarılarak taşınan eşya.
Bostan :Hıyar
Boydak :Yalnız başına.
Boyuna :Sürekli,devamlı.
Bozaltı :Alaca karanlık.
Böce :Fasulye.
Böçük :Böçek.
Böğün :Bugün.
Böğür :Göğüs.
Börmek :Uzun sesli öksürmek.
Börülce :Yabani bitki
Bucaklık :Evlerdeki mutfak odası.
Buğuz :Eziyet,zülum.
Buğuz etme :Eziyet,zülum etme.
Bukma. :Ters çevireme,sıkma.
Bulaşuk :İspiyoncu.
Bunamak :Çok canı darlanmak,sıkılmak.
Buruk :Acı.
Buymak :Üşümek.
Bük :Düzlük arazi.
Bükük :Eğri olan.
Büngüldemek:Yerinde duramamak.Oynak.
Bürümcek :Beyaz başörtüsü.
Büsumuk :Bunaltıcı.Sıkıcı kapalı.
Büz :Beton boru.
Büzük :Toplu,buruşuk,kırış
-C-
Cadaloz :Geçimsiz.Çirkef.
Cahal :Bilgisiz,cahil.
Cahdetmek :Azimetmek.
Camedan :Vitrin,cam arkası.
Cam Işığı :Gaz lambası.
Camadan :Keçi kılı sırt çantası
Camış :Manda.
Canketme :Yeni anlama.Aklı başına gelme.
Caplama :Az kalın kereste.cıta.
Cara :Akıntı.
Caranak :Sağnak yağmur.
Cavaloz :Sincap
Caydak :Yalnız,tek başına.
Cazgır :Çok konuşan.
Cazı :Kurnaz.Hırcın.Fesat kadın.
Ceccal :Çok yaramaz çocuk.
Celecoş :Keş pişirilerek yapılan yemek.
Celep :Koyun sürüsü,davalar.
Cember :Başörtü çeşidi.
Ceek Garga :Bağıran alakarga.
Cenderme :Jandarma.
Cenik :Yaylaya göre sahil.
Cepken :Yağmurluk
Cerahat :İltahap.İrin.
Cereme :Zahmet,eziyet,sıkıntı.
Cerlemek :Sinirlenme,bağırma.
Cıbban :Alkış.
Cıbıl :Yırtık pırtık giyinen,yarı açık elbise.
Cıbıldak :Çıblak. Yoksul.
Cıdık :Daldan kuş kapanı.
Cıftır :Çok hızlı şekilde.
Cılga :Küçük ark,ince su yol.Dar yol.
Cılk :Sulu bozulmuş yumurta.
Cımbış :Komiklik.Şaka.
Cındık :Küçük.
Cıngıl :Küçük su kapı.
Cırankettirmek:Vurmak,ses çıkartmak.
Cırcır :İplik sarma aleti.Devamlı olan ses.
Cırıfta :Küçük ekmek,kızartma.
Cırıtla :Hamur işi yağda pişen lokma.
Cırım cıngıl :Çok fazla.-Yırtık,pırtık.
Cırmak :Kök.Ağaç kökü.
Cıscıbıl :Çırılçıplak.
Cırtlık :Küçük çalı kuşu.
Cızan :Oyun bozan.
Cızıltı :İnce sızan akan.İnce ses.
Cızmak :Çizmek.
Cibilliyet :Soy,sülale.Secere.
Cicik :Meme.Göğüs.
Cidduk :Küçük sevimli çoçuk.
Ciğik :Küçük ses.
Ciğikleme :Gizlice gözetleme.
Cilim :Yapışkan çam ağacı.
Cimbar :Harabe yer.
Cimcik :Cimdik.
Cinibiz. :Keskin zekalı.Kurnaz.
Cingan :Çingene
Civirtmak :İshal.Oyundan çıkan.
Cont :Lastik çizme,potin.
Cöbre :Suyu alınmış ezik üzüm posası.
Cöbül :Süzülecek üzüm şırası.
Cufar :Zehir.
Cufarlanmak :Sıcaktan bunalma,zehirlenme
Cücük :Civciv.
Cümbürcemat :Kalabalık.
Cürüm :Çevre.Etraf.
-Ç-
Çakıldak :Olmamış ham meyve.
Çalan :Şelale.
Çaldırmak :Uyumak.
Çalık :Bakımsız,zayıf.
Çalım :Gösteriş,caka.
Çalımsatma :Gösteriş yapma.
Çalpalamak :Çalkalamak.
Çalpara :Kalaylı tencere.
Çangal :Uzun fasulye sırığı.
Çarpık :Felçli.
Çaplama :Sallamak.
Çapula :Ayakkapı.
Çaput :Kalın bez parçası.Eski elbise.
Çardak :Çatı kısmı.
Çatmak :Rastlama.Rast gelme.
Çavgun :Sağnak yağmur.
Çavun :İz.
Çaytak :Bacakları dışa eğri kimse.
Çebiç :Keçi yavrusu,oğlak
Çeç :Ayıklanmış tane fındık.
Çekek :Küçük gemi barınağı.
Çekerez :Bir sincap çeşitti.
Çekişme :Ağız kavgası.
Çelik :Oyunda kısa çubuk.
Çençük :Kapı kilidi,mandalı.
Çendik :İşaret,iz.
Çenti :Dastardan yapılan Süslü çanta.
Çentik :Çizik,kertük.Yiv.
Çeltuk :İçi boş fındık çotanağı.
Çepin :Küçük kazma.
Çepni :Karadeniz bölgesine yerleşen Türkmen boyları.
Çettüğüm :Kördüğüm.
Çıban :Büyük derin sivilce.
Çıbarca :Eğrelti otu çeşiti.
Çıkıntı :Evlere sonradan ilave edeilen oda.Görülen uç.
Çıkrık :Yünden iplik yapma tezgahı.
Çılmık :İnce çubuk.
Çılpı :Doğrultu.
Çıngıl :Sakık,sallanan
Çıpır :Alaca çok renkli.
Çıpırdak :Çok parlak renkli.
Çıtır :İnce sık dallı dikenli.
Çıtlaböcü :Ateşböceği.
Çıtlak :Ateş parçası.Kıvılcım.
Çibre :Yazı yazma ucu,dolmakalem ucu.
Çiğselti :İnce yağan yağmur.Çiğse.
Çil :Yeni çimlenmiş tohum.
Çileklik Çalı çileği.Yaprağından çorba yapılan çilek.
Çillenme :Tohumların çimlenmesi yeşermesi
Çilli :Yüzü gözü benli.
Çimmek :YıkanmakYunmak.
Çit :Küçük sebze bahçesi.
Çitemek :Dikmek tutturmak.
Çitlak :Küçük ateş parçası,kıvılcım.
Çivil :Küçük tane.
Çivit :Çekirdek.
Çizelti :Hafif yağan yağmur.
Çomak :Kısa çubuk.
Çort :Dikenli,fundalıklı alan.
Çökelik :Yoğurttan yapılan kuru peynir.
Çömen :Ot yığını.Otluk.
Çömez :Acemi.
Çöllemek :Bahçeden meyve çalma.
Çölük :Küçük ağaç parçası.Kuru ince dal.
Çöör :Mısırın alt sap kısmı.
Çöten :Mısır kurutulan ambar. Darı ambarı.
Çörtük :Yabani küçük armut ağacı.
Çükelik :Çökelek.Kurutulan ayran peyniri.
Çürük ayı :Temmuz,ağustos aylarına denir.
-D-
Da :Gösterme sıfatı.
Dadanık :Alışkın.
Dadanmak :Alışmak.Devamlı olamak.
Dadduk :Çok sevimli.
Dadlı :Tatlı.
Dağarcuk :Meşin deri çanta.
Dalaşma :Kavga etme.İt kavgası.
Damlalık :Çatıların alt kısmı.
Dandik :Eğri büyrü.
Danil :Geveze.Dangalak.
Darı :Mısır.
Darlanma :Sıkılma,bunalma.
Dastar :Yün ipliğinden kilim.
Daşgun :Sel,çok yağan yağmur.
Davun :Zehir,veba.Kötü.
Dayança :Koltuk değneği,destek.
Dazırtlatma :Hava gönderme.Yellenme.
Dayaşgan :Destek yapmak.
Debertmek :Karıştırmak.Debelemek.
Debme :Sıkıştırma.
Değermen :Değirmen.
Değme :Dokunma, temas.
Dekmük :Tekme.
Denizlik :Pencere cam önü beton.
Depebızdık :Takla atmak.
Depmek :Ayakla sıkıştırma,vurma.
Depreşme :Gelişme.Oynak.
Depük :Kuru hava,ıslak olmayan.
Derbey :Lüks lastik ayakkapı.
Derleme :Toplama.
Derlen :Toplan.
Derviş :Okumuş,hoca.
Deşme :Delik açma.Patlatma.Yırtma.
Derbey : Kaliteli lastik ayakkabı.
Deydağa :İşte orada.
Deyha :İşte burada.
Deze :Teyze.
Dırmaç :Elörgüsü iplik.
Dıtdırıbızdık:Baldırı çıplak.
Dıvılcık :Dolu Tanesi.
Dip :Ağaç altı.En son yer.
Dibek :İçinde mısır buğday dövülen oyuk taş.
Dible :Pirinç , bulgurla yapılan lahana yemeği.
Didinmek :Çok uğraşmak,çalışmak.
Didişme :Tartışma,yoluşma.
Dikme :Meyve fidanı.
Dildan :Kıskaçlı böçek.
Dillendirmek:Herkesce bilinilen.Dedikodu.Yaymak.
Dilmek :Kesme,bölmek.
Dirgen :Ot toplama tırmığı.
Ditmek :Tırnakla kaşımak,karıştırmak.
Dişemek :Biyeleme,keskin hale getirme.
Divit :İplik boyası.
Divildek :Çok hareketli.
Divrin :Bir ağaç türü.
Divron :Ucu V şeklinde uzun sopa.
Diyelmek :Ayakta durma.
Diyek :Ayakta dik duran
Dizme :Tahtadan oda bölmesi.
Dizlik :Uzun paçalı don.
Dobuş :Sivriliğini kaybetmiş körelmiş.
Dongurak :Büyük çan
Doh :Dikkat çekmek.
Domagöz :Bezelye haşlaması.
Donatmak :Hazırlamak,süslemek.
Dolamak :Sarmalamak.
Dolaşmak :İpliklerin karışması.
Doruk :Ladin ağacı.
Dozik :Dangalak.Başı boş.
Dozirik :Delik fındıktan yapılan oyuncak.
Dönbek :İri yuvarlak.
Döngel :Muşmula ağacı.
Döş :Göğüs kemiği.
Döşek :Yer yatağı.
Döşlük :Kolsuz yelek.
Döşürmek :Toplamak,hasat etmek.
Döşürücü :Dilenci.
Dulanmak :Çok sevmek.Sevinçini belirtmek.
Dundar :Üstü kapalı yer.Sakin yer.
Dutak :Kulpsuz elbezi.
Düdek :Olgunlaşmamış meyve tomurcuğu.Gonca
Düdüklük :Düdük yapılan bir ağaç çeşiti.
Dürzü :Yaramaz insan.
Düşgün :Fakir,fukara.
Düşük :Erken olan,doğan.
Düşün :Mola,ara verme.
Düve :Yaşına gelen genç inek.
-E-
Ebegümeci :Yemeği yapılan yabani bitki.
Ebelik :Geniş yapraklı bitki.
Ebeguşağa :Gökkuşağı.
Ebrimek :Erimek,eskimek.
Ece :En iyisi.Ala,güzel.
Ecir :Yapığı davranışın karşılığı.Olacaklar.
Ecünnü :Cin.
Efgurma :Sürekli bağırma.
Efil :Yanma hissi.Esmek
Efsi :Ucu yanmış odun.
Efrini almak :Acıdan dolayı aklını almak.
Eğercek :Yün iplik eğirme aleti.Kirman .
Eğraltlık :Bir tür imece.
Ehel :İyi,güzel. Usta.
Ekinci :Güneyli.Güneyde iç bölgelerde yaşayanlar.
Elçi :Evlilikte aracı olan kimse.
Elektirik :Pilli el feneri.
Elguvan :Mor renkli çiçekli ağaç.
Elleme :Dokunma.
Elikgeçi :Geyik,yabani keçi.
Elmek :Avuç dolusu.
Ellik :Eldiven.
Elti :Kardeş eşleri gelin.
Emi :Oldumu,tamammı.
Emmi :Amca
Emlek :Tutam.Demet,buket.
Encamı :Toplam.Topu topu olancası.
Entari :Kadın elbisesi.
Enni :Geniş.
Enük :Köpek yavrusu.
Erikme :Şımarma.
Erinmek :Üşenme,Çekinme.
Erzak :Kullanılan ihtiyaçlar.
Erzem :Gerekli.Lazım.
Esbap :Elbise,Çamaşır.
Essah :Gerçek.Hakikat.
Eşkere :Açıkca,alani yapılan.
Eşmek :Toprak kazmak.
Eşü :Ekşi,acı.
Eşün :Ekmek çevirme aleti.
Eteklik :Etek
Eviik :Üveyik kuşu.
Evcimek :Eli ev işlerine yatkın.
Ezentere :Turşu yapılan yabani bitki.
Everme :Evlendirme.
Evcülük :Çocukların aile oyunu.
Evlek :Bir dönüm arazi.-Mantar
Evsi :Bir kısmı yanık odun parçası.
Evlürür :Yeterli.
Evza : Kibrit.
Ey :Bir seslenme biçimi.
Ey vermek :Seslenen kişiye cevap vermek.
Eyhe :Başkasına göre hava hoş.
Eylenmek :Oyalanmak.Vakit geçirmek.
Ezgün :Çok olgun,yumuşak.
Ezme :Çiğneme.
Ezber :Akılda tutma.
Ezük :Çok olgun meyve.yumuşak.
-F-
Fagaz :Bir tür armut çeşitdi.
Fanila :İçlik,iç elbisesi.
Fanle :Kollu atlet.
Fanya :Gaz lambası çeşitti.
Farfar :Şişeden yapılan gaz lambası.
Farfara :Bir tür meşale.
Farime :Çok hafif.
Fasarak :Hafif.
Faşırtı :Ses bozukluğu.
Faşlak :Kötü,bozuk.
Fayrap :Ucu ateşli odun parçası.
Feğelfeşkil :Paramparça.
Felfekiç :Buruşuk,yırtık,parçalanmış.
Fellah :İçten pazarlıkcı.Sahte kurnaz.
Fellik Bir telaş.
Fer :Derman,kuvvet.Hal.
Fene :Çok,fazla.
Ferik :Piliç,genç tavuk.
Ferimek :Hafiflemek.
Feriştah :En iyisi.Çok iyi.
Feşel :Yaramaz.
Fetir :Saçda pişen buğday ekmeği.
Feyri :Renk.Yüz rengi.
Fıraktı :Çubuklardan örülmüş çit.
Fırfıkıç :ağzına kadar dolu.Sıkışık.
Fırıç :Pişirilmiş meyve.
Fırındarısı :Fırında kurutulan mısır.
Fırtana :Fırtına.Yağmur.
Fışırtmak :Fırlatıp atmak.
Fışkı :Dışkı.
Fıydırma. :Kaldırıp atma.
Fiğ :Yemek yapılan bir bitki.
Firavun :Art niyetli,fenalı düşünen kişi.
Fiske :Yavaşca.
Fittik :Ağaç kabuğu,düdük.
Fodul :İtiraz eden.
Fol :Follukta tek olan yumurta.
Follamak :Kabuğundan ayıklamak.
Folluk :Tavuğun yumurtladığı yer.
Foltak :Bolca,geniş
Foni : Kapba su doldurmaya yarayan gereç.
Fosaldak : Suyu çekilmiş.Susuz.
Förtlek :Dışarı fırlamış nesne.
Förtleme :Kaynama.
Förtletmek :Ateşte kaynatmak.
Fösük :Dişsiz.Dişleri sökülmüş.
Fuzuli :Boşu boşuna.Gereksiz.
-G-
Gaale :Dikkat.Dikkate alma.
Gabalak :Yabani bir bitki.
Gaban :Yamaç,bayır.Yamaç.
Gabzımal :Manav.Sebze meyve satıcıcı.
Gaccuk :Kadar.
Gacır :Fındığın yaş kabuğu.
Gacırgucur :Sürekli ses yapan,gürültü.
Gadaklı :Dertli.Sorunu olan.
Gadimi :Sürekli,ikide bir.
Gaflet :Dalgınlık.Yanılgı.Durgunluk.
Gagiliç :Biçimsiz,şekilsiz.
Gagit :Kuru.Dölsüz.
Gagmuk :Parmakları bükmek.
Galemlik :Baca.
Galabalık :Kalabalık,çokluk.
Galdirik :Yemek yapılan yabani bitki.
Galeze :Angarya yapılan iş. &n